İSKANDİNAV MİTOLOJİSİNİN KÖKENİNDEKİ TÜRK MİTOLOJİSİ

İSKANDİNAV MİTOLOJİSİNİN KÖKENİNDEKİ TÜRK MİTOLOJİSİ

İskandinav mitolojisinin yaratılış bölümünde ilksel ve sonsuz boşluğa Ginnungagap adı verilir. Sondaki “gap” eki İsveççe’de ve İngilizce’de “boşluk” anlamına gelir. Ginnungagap; büyük, sonsuz boşluk. Tatarca’da ve bazı Türk lehçelerinde de “gap, qap, kap” yine “boşluk, açıklık” anlamlarına gelir. Öyle ki, “kapı, kapka”, “boşluğu örten” anlamındadır. Türkçe’de “sonsuz” kelimesinin karşılığı “bengü” veya “bengi”dir. O halde “sonsuz boşluk”, Türkçe “Bengi-gap” diye birleştirilebilir. Hatta Türk mitolojisinde “sonsuz su”, “ölümsüzlük suyu”nun karşılığı “bengi-sub”dur. GİNN(UN)GA-GAP: BENGİ-GAP eşleştirmesi yapılabilir.

İskandinav mitolojisinde “Angrboda”, “kötülük, felaket, bela getiren kişi” anlamındadır. “Angr”, “bela” vb. anlamlarda kullanılmıştır. Eski Türkçe “bela” ne demek diye baktığımızda karşılığını “mungur” olarak buluruz. “budun” ise “boy, kavim” gibi anlamlara gelir. Bu durumda “mungurbudun”, “bela getiren kavim” anlamına gelir ki, hem etimolojik hem de anlam olarak “angrboda”ya benzer. İlginçtir Başkurt Türkleri’nin “Kongur Buga” adlı bir destanı vardır.

İskandinav mitolojisinde Baldr ya da Balder, ışık ve saflık tanrısı olarak bilinir. Türk mitolojisinde de Kayış Baldır adlı bir varlık bulunur. Fakat bizim Baldır, İskandinavların Balder‘i kadar iyi ve saf değil. Tam tersi, Baldır insanları aldatan bir varlıktır.

İskandinav mitolojisinde ”Ragnarok” kıyametin adıdır, kıyameti temsil eder. Kıyamet zamanı Güneş ve Ay, Skoll ve Hati tarafından yutulacak, Jormungand ve Fenris özgür kalacak, Thor, Jormungand‘ı öldürecek fakat onun tarafından sokulacak, Fenrir, Odin‘i öldürecek, Loki ve Heimdall birbirininin hayatına son verecek, dünya ateşler içinde kalacaktır. Tanrıların birçoğu ölürken bir kısmı yeniden doğacaktır. Görüldüğü üzere İskandinav mitolojisinin kıyameti Ragnarok, kesin bir kıyamet değil bir dönemin sonu, bir diğerinin başlangıcı olacak şekilde gerçekleşiyor. ”Ragnarok”a ”Ragnarök” de deniyor. Bu kelimeyi ”Ragnar-Ök” diye böldüğümüzde ilginç bir anlam çıkarıyoruz. Çünkü ”Ök”, Türklerde ”Gök” anlamına geliyor ve eski Türkler gök için aynen ”Ök” sözcüğünü kullanıyorlar. Türk mitolojisinde kıyamet gününe ”Kalganan Gün”, ”Kalgançı Çak” deniyor. Bunlar ”Kalan son zaman” ya da ”Kalkılan, dirilinen gün” gibi anlamlara geliyor. ”Kalgan” sözcüğü ”Ragnar” sözcüğüne benziyor. Yalnızca söyleniş değil anlam bakımından da. Bu durumda RAGNA/R-ÖK, KALGAN-ÖK benzerliğini öne sürebiliriz. Yani GÖĞÜN KALKMASI veya GÖĞÜN KALAN ZAMANI. Altay Türklerinde Kalgançı Çakkalan son zaman‘ tabiriyle, dünyanın çökmesi tasavvurları anlatılmış olsa gerek. Her afetten ve harpten kurtulmalar sonunda, hayatın devamı görüldüğünden, bu afetlerin, harplerin ve kıyametin sonunda da yeniden yaşama, islam dininde ‘al-kiyame’ ayağa kalkma, ölümde sonra dirilme, hayata geri dönme dahi tesbit edilmiştir; yeni devrin ve yeni hayatın kurucuları peygamberler, azizler, kahramanlar olarak ortaya çıkmışlardır[22]. Rudolf Simek‘e göre ”ragnarök”, ”tanrıların son zamanı, tanrıların son yazgısı” gibi bir anlama gelir ki bu da Türk mitolojisinin ‘son zaman’ kavramına birebir uyar[23].

İskandinav mitolojisinin ögelerinin olası Türkçe kökenleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.

5.Sonuç:

Görüldüğü üzere İskandinavya mitolojisinin kökeninde Türk mitolojisinin ögelerini bulabilmekteyiz. Gerek Odin‘in Türk kökeni hakkında vurgulananlar, gerek İskandinav mitolojisinin yaşam ağacı Yggdrasil‘in kökenindeki Yaşam Ağacı hakkında aktarılanlar, gerekse Jormungand, Surtr, Ginnungagap, Angerboda, Ragnarok, Baldr, Sleipnir gibi mitolojik ögelerin Türkçe kökeni hakkındaki olasılıklar bize dönem dönem Türk kültürünün İskandinavya kültürünü etkilemiş olduğunu kanıtlar. İleride yapılacak değerli araştırmalarla bu iki kültür ve dolayısıyla mitoloji arasındaki eşlik ve benzerlikler tezimizi de destekler biçimde ortaya çıkarılabilecektir.

Özgür Barış ETLİ

ozguretli@gmail.com – 2015

İskandinav Mitolojisi-1
Dipnotlar:
[1] Kathleen N. Daly, Norse Mythology A to Z, 2010.
[2] John Lindau, Norse Mythology: A Guide To The Gods, Heroes, Rituals and Beliefs, 2001.
[3] Özgür B. Etli, Oden Ata: Vikingler ve Türkler, 2015.
[4] Etli, a.g.e.
[5] Snorre Sturlesson, Ynglinge Saga.
[6] Abdullah Gürgün, İsveçlilerin Türk Kökenleri Üzerine, 2011.
[7] Gürgün, a.g.e.
[8] Carl J. Becker, A Modern Theory Of Language Evolution, 2004.
[9] Norse Mythology: A Guide To Gods, Heroes, Rituals and Beliefs.
[10] Turgay Kürüm, Avrasya’da Runik Yazı, Nevzuhur, Sayı:30, 2012.
[11] Osman Karatay & Emre Aygün, Alpler ve Elfler: Türk ve İskandinav Dünyalarında Kahramanlık Olgusu.
[12] Osman Karatay, Kral Odin’in Turkland’dan İskandinavya’ya Göçü.
[13] Baldrs Draumar, The Poetic Edda.
[14] Mircae Eliade, Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy, 2004.
[15] Daly, a.g.e.
[16] Gürgün, a.g.e.
[17] Nerin Yayın, Efsanevi Hayat Ağacı Munar, Türk Dili ve Edebiyatı Araştırma Dergisi, Sayı:15, 2008.
[18] Muazzez İlmiye Çığ, Sümerliler Türklerin Bir Koludur, Kaynak Yayınları, 3.bs., 2014.
[19] G. Ahmetcan Asena, Altay Bilik, Pan Yayıncılık, 2011.
[20] Yeşim Paktin, Şaman Yorumlamaları ve Büyüsellik, Ankara, 2013.
[21] Asena, a.g.e.
[22] Saadet Çağatay, Altay Türklerinde Kıyamet Anlayışı (dergiler.ankara.edu.tr).
[23] Rudolf Simek, Dictionary Of Northern Mythology, 2007.
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 10 YORUM
  1. Orhun dedi ki:

    Loki’nin Odin’in kardeşi dediği bölümden sonra okumayı bıraktım .

    1. Turco dedi ki:

      Loki ve Odin’in iskandinav mitolojisinden ABD li çizgi roman yazarları tarafından direkt alındığını bilmediğin için böyle bir yorum yaptın sanırım. Thor tamamen iskandinav mitolojisini temel alan bir çizgi romandır. Bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olmak bu işte.

      1. Turco dedi ki:

        Pardon kardeşi dediği için bıraktığını anladım kusura bakma. Sayın yönetici bu ve önceki yorumumu silermisiniz boş yere yorumları kirletmesinler.

  2. Cagla Filiz dedi ki:

    Oyuzden birkaç sene önce Avrupada yapılan dna araştırmasında; Finlandiya ve Norvecte %70oranlarda ,Macaristanda%50Sibiryadada .%70oranlarda,. Turkiyede de saf olarak %2civarlarinda Turk geni çıkmış.
    Türkiye doğudan göçler ağırlıklı olarak tam bir gen corbasi

    1. Kağan Açar dedi ki:

      70% Türk Dna’sı taşıyan bir toplum artık yoktur 1% bile taşınsa ben Türküm diyebilirsin.
      Ve buna asla inanmayın dünyada hiç saf bir ırkı temsil edecek hiç bir canlı insan yoktur…
      Avrupalılar Türklerin en üstün ırk olduğunu asla kabul etmezler ve Türkiye Türklerini her fırsatta kötüler buna malesef osmanlılarında çok büyük pay katkısı olmuştur.

      Türk olmak bu yüzden zor olsa gerek…

    2. Serkan Onur dedi ki:

      DNA testi efsanesi maksatlı olarak gündemde tutulmakta ve testlerde Türkiye de ve diğer orta doğu ülkelerinde yaşayan insanlar her ne hikmetse hep yahudi çıkmaktadır. Bu durumun izahı şudur. Kişileri buna inandırarak , yahudi temelli bir aidiyet duygusu yaratmaktır. Bunun sonucunda toplumun pek çok bireyi , İsrail’in her türlü kirli , emperyalist faaliyetlerine sempati ile bakacaktır. İsrail 1960 li yıllarda nükleer silahları olan bir ülkedir. O yıllarda küçücük bir devlet neden nükleer silah sahibi olur ? Zira hedefi büyüktür. DNA testleri ile ırk saptaması bu nedenle bir efsanedir. Irk diye bir şey yoktur , kültür vardır. Türk kültürünü benimseyen , kendisini Türk hisseden her insan Türktür.

      1. Alper dedi ki:

        Yahudi çıktığımı öğrendim, saniyesinde yahudi aidiyeti duygum ortaya çıktı. Artık İsraile sempati ile bakıyorum. Hahaha. Ya bırakın bu işleri.

  3. Salih İNÖZÜ dedi ki:

    Şu bilgisayar denilen aleti açmayıp daha sonra açtığımda, ilgi alanıma giren bazı konuları kaçırdığımı görüyorum. Nedeni sonsuz bir hafıza. Geçmişin koşullarında, binlerce yıl öncesine ait bilgilerin, günümüze sağlıklı olarak ulaşacağına inanmıyorum. Bana göre mitoloji, artık devrini tamamlamış edebiyat ürününden başka bir şey değil…

  4. Gerçekten ilginç. Elinize sağlık, bilgi içerikli ve sade bir makale olmuş.

BİR YORUM YAZ