SADRU’D-DÎN KONEVÎ KÜTÜPHANESİ VE KİTAPLARI

SADRU’D-DÎN KONEVÎ KÜTÜPHANESİ VE KİTAPLARI

Anadolu Selçukluları dönemi bilginlerinden olup sultanlar muallimi diye tanınan Malatya’lı Şeyh Mecdü’d-din İshak’ın (1221) oğlu, ünlü Mağribli sûfî Muhyi’d-din İbnü’l-Arabî’nin (1241) üvey oğlu ve talebesi olan Şeyh Sadru’d-din Muhammed el-Konevî (1274) ölümünden kısa bir süre önce bir “Vasiyet-nâme” yazmıştır.[1] Konevî bu Vasiyet-nâme’de bazı duygu ve düşüncelerini, yakınlarına, dostlarına tavsiyelerini ve yapmalarını istediği bazı işleri bildirmektedir. Bir buçuk-iki sahife kadar olan bu Vasiyet-nâme’de Sadru’d-din Konevî şahsî kitaplarıyla ilgili olarak da bazı isteklerde bulunmaktadır. Bu istekleri birkaç madde halinde ifade etmek mümkündür:

  1. Felsefeye dair olan kitaplarının satılıp parasının Müslüman fakirlere sadaka olarak dağıtılmasını,
  2. Tıp, Fıkıh, Tefsir ve Hadis’e dair kitaplarının Şam’a (Dımaşk) götürülüp orada ilim ile meşgul olanların istifadesine sunulmak üzere vakfedilmesini,
  3. Kendi te’lifi olan eserlerin de Afifü’d-din’de hatıra olarak kalmasını bildirmektedir. Bu Afifü’d- din’in Sadru’d-din Konevî’nin kızı Sekîne’nin eşi yani damadı olduğu anlaşılmaktadır.
  4. Kendisinden sonra hiç kimsenin şeyhinin (İbnü’l-Arabî) ve kendisinin te’lif eserlerinde derunî ma’nalar (mevâcid) aramamaları ve yorumlamamalarını çünkü bu yolun kendisiyle kapandığını bildirmektedir.

Bu bildiride Sadru’d-din Konevî’nin şahsî kitapları ve bu kitapların yedi yüz yıllık macerası ile ilgili bilgiler verilecektir.

A. Konya Sadru’d-din Konevî Kütüphanesi

Sadru’d-din Konevî 22 temmuz 1274 günü vefat etmiştir. Vefatından sonra kitapları ile ilgili tavsiyelerinden üçüncü şık yani kendi te’lifi olan eserlerle ilgili tavsiyesi hariç diğer tavsiyelerinin hiç birine uyulmamıştır.[2] Onun zamanında devlet yetkilileri Konevî’nin talebe ve yakınları, dostları çok büyük maddî ve manevî değere sahip bulunan kitaplarının satılmasına ve Şam’a götürülmesine ve Anadolu’nun bu değerli hazineden mahrum kalmasına gönülleri razı olmamıştır. Sadru’d-din Konevî’nin öldüğü yıl mezarı ve camii ile medresesi arasında bir imaret ve kütüphane inşa ederek onun adına vakfiye düzenlemişler ve kitaplarını buraya vakfetmişlerdir. Bu durum cami, imaret ve kütüphaneye açılan ve bugün de mevcut olan dış kapı alınlığındaki kitabede ifade edilmiştir. Bu kitabenin tercümesi şöyledir: “Bu kutlu imaret, içinde Sadru’d-din Muhammed b. İshak’ın medfun bulunduğu türbe ve vakfiyesinde şartları belirtilmiş bulunan vakfettiği kitaplarını ihtiva eden kütüphane (Daru’l-kütüb) onun salih arkadaşları adına (1274) yılında inşa edildi”.[3] Bu imaretin kimler tarafından inşa edildiği belirtilmemiştir. Ancak yukarıda da ifade edildiği gibi Konevî’nin yakınları ve o dönemin yetkili ve nüfuzlu kişilerinin bu işi böyle plânladıkları anlaşılmaktadır. Bu işi yapanlar Konevî’nin kızı Sekîne ile damadı Afifü’d-din’in rızasını da almış olmalılar. Ancak Sadru’d-din Konevî’nin kendi el- yazısı olan te’lif eserleri ve özel defterlerinin bu kütüphaneye konmadığı Vasiyet-nâmesi’nde belirtildiği üzere damadı Afifü’d-din’e hatıra olarak bırakıldığı sonraki asırlara intikal eden bilgilerden öğrenilmektedir.

Sadru’d-din Konevî Kütüphanesi bu şekilde teşekkül ettikten sonra dönem dönem başka insanlar da bu kütüphaneye kitaplar bağışlamışlardır. Bu kitapların kapak sahifelerine “Bu kitabın Sadru’d-din Konevî vakfı olduğu” kaydı yazılmıştır. Fakat bizzat Sadru’d-din Konevî’den intikal eden kitaplarda Sadru’d-din el-Konevî’nin temellük imzası bulunmaktadır. Birçoklarında da S. Konevî’nin hocaları ve yakınlarının sema ve kıraat kayıtları bulunmaktadır.[4]

Sadru’d-din Konevî Külliyesi diye anılan yapı bugün mevcuttur. Ancak medrese, iaşe ve ibadet yeri günümüze gelmemiştir. Kütüphane kısmı iki bölümden müteşekkildir. İç avludan merdivenle ikinci kata çıkılınca geniş bir okuyucu salonuna girilmektedir. Salonun kıble cihetindeki oda ise kitapların muhafaza edildiği yerdir. Yapı Osmanlılar zamanında bir çok defalar onarım görmüştür. Son büyük onarım Sultan II. Abdülhamid dönemi Konya valisi Ferid Paşa tarafından (1899) yılında gerçekleştirilmiştir. Bütün bu onarımlarda yapının ne kadar değiştiğini araştırmak ayrı bir araştırma konusudur.

1926’da yeni bir düzenleme ile Sadru’d-din Konevî’nin kitapları asıl yerinden Konya Yusufağa Kütüphanesi’ne konulmuş ve bugün burada hizmete sunulmaktadır. Sadru’d-din Konevî’nin kaç kitabı bulunduğu ve ne kadarının günümüze geldiği bu yazıda ele alınacaktır.

B. Sadru’d-din Konevî’nin Kitapları

Sadru’d-din Konevî’nin babası Malatyalı Şeyh Mecdü’d-din İshak Anadolu Selçukluları Devleti hizmetinde bulunmuş, birkaç defa diplomat olarak Bağdad’a gitmiş bu yolculukları esnasında Musul ve Cizre’de devrin tanınmış ilim adamlarından İbnü’l-Esîr kardeşlerle, İbnü’l-Cevzî ve oğlu Abdurrahman ile görüşmeleri olmuş ve onların bir takım eserlerini ve daha başka eserler edinmiştir. Bu eserler oğlu Sadru’d-din Konevî’ye intikal etmiştir ki, bunların bir çoğu müelliflerin veya yakınlarının el-yazılarıdır. Diğer taraftan Sadru’d-din Konevî uzun süre Suriye ve Mısır’da üvey babası Muhyi’d-din İbnü’l-Arabî’nin yanında bulunmuş, üvey babasının da birçok eserleri Sadru’d-din Konevî’ye intikal etmiştir. Bu eserler arasında İbnü’l-Arabî’nin kendi el-yazısı olan te’lif eserleri ve Mağrib’den getirdiği bir takım şahsî eserleri bulunmaktadır.

Sadru’d-din Konevî’nin kendi te’lifi olan eserlerin kendi el-yazısı olan nüshaları da kitapları arasında bulunuyordu. Dostlarına ve devlet adamlarına yazdığı mektupları ve dostlarının kendisine yazdıkları mektuplar ve bir takım küçük risaleleri özel defterlerinde toplamıştı. Kısacası zengin ve muhtevalı bir koleksiyona sahip idi. Onun bu defterleri Anadolu Selçukluları döneminin ilmî, siyasî ve kültürel hayatı ile ilgili zengin bir arşiv niteliğinde idi.

Sadru’d-din Konevî, sürekli yazan, not düşen bir bilim adamıdır. Dostlarına, devlet adamlarına mektuplar yazmakta, bazen küçük bir hatırasını tarih vererek bir kenara kaydetmektedir. Fakat ömrünün son bir yılına ait hiçbir notuna rastlanmamaktadır. Bu durum onun ömrünün son yılında hasta olduğunu düşündürmektedir. Bu yazıya konu olan “Vasiyye” sini muhtemelen hasta olduğu günlerde ya bizzat yazmış veya yakınlarına yazdırmış olmalıdır.

Sadru’d-din Konevî’nin kitapları onun adına inşa edilen kitaplığa yerleştirilirken her kitabın kapak sahifesine (zahriye) şöyle bir vakıf kaydı yazmışlardır:

Bu vakıf kaydının kısaca tercümesi şöyledir: “Kendisinin te’lifi olan bu kitap…Sadru’d-din Muhammed…tarafından kabri yanında inşa edilen kütüphaneye Müslümanların yararlanmaları için vakfedildi. Kitabın ancak rehin karşılığında kitaplıktan çıkarılmasını aksi halde yerinde ondan yararlanılmasını şart koştu.”

Bu ibare onun kendi te’lifi olan Denizlili Yusuf b. Ahmed tarafından 672 (1273) yılında kopya edilen “Miftâhu cem‘i’l-gayb” adlı eserinin 1a sahifesine yazılan vakıf kaydıdır.[5] Diğer kitaplarının her birinin kapak sahifesine buna benzer bir vakıf kaydı yazılmıştır. Bu demektir ki ölümünden sonra S. Konevî’nin bütün kitapları tescil edilmiştir. Ancak bu kitaplarının miktarını ve adlarını öğrenebileceğimiz bir liste o günden günümüze gelmemiştir. Bu yüzden de S. Konevî’nin kaç kitabı bulunduğunu bilmiyoruz. Ancak Fatih Sultan II. Mehmet Karaman İli fethedilince o bölgedeki vakıfları tescil etmek amacıyla 880 (1475-76) yılında Karaman İli’ne gönderilen Osmanlı İl- yazıcıları Konya’da Sadru’d-din Konevî’nin vakfını da tescil etmişlerdir. Bu arada Konevî’nin Kütüphanesi’ndeki kitapları da tek tek kaydetmişlerdir. Bu kayda göre Konevî’nin vakfı olan kitapların sayısı 200 küsur eserdir.[6] Bu liste ile bugün Konya Yusufağa Kütüphanesi’nde bulunan Sadru’d-din Konevî’nin kitapları karşılaştırıldığı zaman yedi yüz yılı aşan tarih süreci içinde pek çok kitaplarının zayi olduğu görülmektedir. Bu kitapların ne şekilde zayi olduğunu açıklamaya geçmeden önce Sadru’d-din Konevî’nin şahsî kitapları ile ilgili bazı önemli tarihî bilgileri kısaca hatırlatmam gerekmektedir.

Sadru’d-din Konevî hayatta iken etrafında çok sayıda talebe bulunuyordu. Bu talebeleri onun gözetiminde bilimsel çalışmalarını yürütüyorlardı. O’nun ve hocası İbnü’l-Arabî’nin eserlerini okuyor, istinsah ediyor ve hatta onun teşvik ve yol göstermeleriyle şerhler, te’lifler yapıyorlardı.[7] Onun ölümünden sonra da Müellefat sahibi olan bazı talebeleri ünlenmişlerdir. Bunlardan çok tanınmış olanları şunlardır:

  1. Kutbu’d-din-i Şirâzî (710/1310)
  2. Müeyyedü’d-din Mahmud el Cendî (700/1301)
  3. Fahru’d-din-i Irâkî (688/1289)
  4. Şihabü’d-din Çoban el-Eraklî (?)
  5. Saidü’d-din el-Feganî (692 /1393)
  6. Zeynü’d-din Muhammed b. Ebi Bekr er-Râzî (678/1279)
  7. İzzü’d-din Muhammed eş-Şirvânî (?)

Dönem dönem bir çok tanınmış bilim adamları İbnü’l-Arabî’nin v e S. Konevî’nin eserlerinin ana nüshalarına ulaşmak için uzak yerlerden Konya’ya kadar gelerek Sadru’d-din Konevî Kütüphanesi’nde bir süre çalışma imkânı bulmuşlar, onun ve İbnü’l-Arabî’nin eserlerini istinsah ederek götürmüşlerdir. Bunlardan tanınmış olanlarından bir kaçı şunlardır:

  1. Ünlü dilci Mecdü’d-din Muhammed el-Fîrûzâbâdî (1414)
  2. Molla Abdurrahman-ı Câmî 1492)
  3. Fatih Sultan Mehmed’in hocası Akşemseddin (1457)
  4. Yâr Ali Şirâzî (1412)
  5. Seyyid Şerif el-Curcanî (1414)

C. Konevî’nin Kendi El-Yazıları ve Defterleri

Kadı Burhaneddin’in özel tarihçisi Aziz-i Esterebâdî’nin bildirdiğine göre Eretna Oğulları devri bilginlerinden Yâr Ali Şirâzî Kayseri’den birkaç halı ile Konya’ya gelmiş ve Sadru’d-din Konevî’nin makamına halıları hediye etmiştir.[8] Yâr Ali bu vesile ile bir müddet Konya’da Sadru’d-din Konevî’nin Özel defterlerini mütalaa etme imkânı bulmuş ve defterlerde bulunan mektup ve risalelerden müteşekkil iki “Mecmuatü’r-resâil” meydana getirmiştir. Bu mecmualardan biri Ayasofya (Süleymaniye) Kütüphanesi nr. 2349’da kayıtlıdır. Bu mecmuada Yâr Ali Şirâzî, Sadru’d-din Konevî ile Ahi Evren diye tanınan Kırşehirli Hace Nasîrü’d-din Mahmud’un birbirlerine yazdıkları mektupları kopya ederek bir eser vücuda getirmiştir. Ancak Yâr Ali bu mektupların S. Konevî ile İranlı filozof Hace Nasirü’d-din-i Tûsî arasında teati edildiğini sanmış ve bu mektupları öyle takdim etmiştir. Yâr Ali’den sonra başka müstensih ve yazarlar da bu mektupları ele geçirmişler veya Yâr Ali’nin nüshasından kopya ederek veya gene Sadru’d-din Konevî’nin arşivinden derlemişler ve bu mektupların başına “Hace Nasir’in Konevî’ye veya Konevî’nin Hace Nasir’e mektubudur” şeklinde ibareler koyarak Tûsî ile Konevî’nin mektuplaştıkları iddiasını yaygın bir kanaat haline getirmişlerdir.[9]

Yâr Ali Şirazî’nin Sadru’d-din Konevî’nin özel defterlerinden kopya ettiği ikinci mecmua da Bursa Eski Eserler Kütüphanesi, Hüseyin Çelebi kısmı nr. 1183’dedir. Bu mecmuada Yâr Ali, Konevî’nin özel defterlerininde bulduğu bazı önemli risaleleri ve Konevî’nin dostlarına, dostlarının da ona yazdıkları mektupları derlemiş ve bu mecmuanın muhtelif yerlerinde AéT}! Ñ Kp> â / JGW (Şeyhin huzurundan aldım), AéT}! K1oF â |pÖ (Şeyhin defterinden alındı), AéT}! K1oF üo +âÜw (Şeyhin defterinde yazılıydı), A-T}! KÜoF â |KlÜ (Şeyhin defterinden alınmıştır) gibi ifadeler kullanarak bu mecmuayı S. Konevî’nin defterlerinden kopya ettiğini belirtmiştir.[10]

Nitekim Osmanlı İl-yazıcıları Karaman İli evkafını tescil ederlerken Sadru’d-din Konevî Kütüphanesi’ndeki kitapların adlarını tesbit etmişlerdir. Bu listede S. Konevî’nin eserlerinin müellif nüshaları ve şahsi defterleri mevcut değildir. Öyle anlaşılıyor ki, Sadru’d-din-i Konevî’nin özel defterleri ve hocası Muhyi’d-din İbnü’l-Arabi’nin ve diğer yakınlarının el yazıları ve hatıra niteliği taşıyan notlar ve belgeler kütüphanesine intikal etmemiştir. Bunlar yakınlarının ve ahfadının ellerinde bulunuyorlardı. Dönem dönem Konya’ya gelen ilim ve fikir adamları buralarda S. Konevî’nin ve hocaları ve yakınlarının el yazılarını görme ve inceleme imkânı buluyorlardı.

İşte Yâr Ali Şirazi gibi başkaları da dönem dönem S.Konevî’nin soyundan gelenlerin elinde bulunan onun te’lif eserlerini ve şahsi notları ve mektuplarını görme imkânı bulmuşlardır. Meselâ: 898 (l493) yılında Hacı Mu’min Halife adlı bir zat S. Konevî’nin el-yazısı ile yazılmış olan risaleler ve mektuplara ulaşmış ve bunları istinsah ettiği “Nafahatü’l-ilâhiyye”nin sonuna eklemiştir.[11] Kütüphane çalışmalarım esnasında bunun gibi daha pek çok şahısların S. Konevî’nin özel defterlerinden istifade ettiklerini ve onun el-yazısı olan nüshalardan istinsahlar yaptıklarına rastladım. Meselâ: Ayasofya (Süleymaniye) Kütüphanesi nr. 2412’deki “Mükâtebât” nüshası, keza yine Ayasofya (Süleymaniye) Kütüphanesi nr. 2358’deki “Müsâri‘u’l-müsâri‘” adlı eser S. Konevî’nin özel defterlerinden birileri tarafından kopya edilmiş ve nüshaları çoğaltılmıştır. Bunları burada daha fazla sıralamaya gerek görmüyorum. Ancak şu kadarını söyleyeyim, S. Konevî’nin özel defterlerinden bir tanesi günümüze gelmiştir. Bu defter Konya Yusufağa Kütüphanesi nr. 7850’de kayıtlıdır.[12] Ola ki başka kütüphanelerde de S. Konevî’nin bu defterleri ve kendi te’lifi olan eserlerin müellif nüshaları vardır.

Sonuç

Anadolu Selçukluları zamanında Konya, İslâm dünyasının önde gelen ilim ve irfan merkezi durumunda idi. Selçuklu ve Osmanlı tarihi boyunca iki büyük fikrî ve irfanî hareketin merkezi olma özelliğini korumuştur. Bu fikir ve irfan hareketlerinden biri Mevlânâ Celâlü’d-din-i Rûmî’nin başlattığı “Celâliye” hareketidir. Mevlânâ’dan sonra “Mevleviye” (Mevlevîlik) adı altında bir tarikat şeklinde devam etmiştir. Konya’dan neş’et eden diğer fikir akımı da “Ekberiyye” hareketidir. Bu hareket adını “Şeyhu’l-ekber” diye anılan Muhyi’d-din İbnü’l-Arabî’den almakta ve Konyalı Şeyh Sadrü’d-din Muhammed’in başlattığı ilmî ve irfanî harekettir.

Sadru’d-din Konevî uzun süre Şam’a yerleşen üvey babası ve hocası İbnü’l-Arabî’nin yanında kalmış ve onun yetiştirdiği en tanınmış talebesi ve takipçisi olmuştur. (1247) yılında Konya’ya dönmüş ve ömrünün sonuna kadar Konya’da yaşamıştır. Sadru’d-din Konevî Suriye’den Konya’ya gelirken öz babası Mecdü’d-din İshak ve üvey babası İbnü’l-Arabî’den kendisine intikal eden külliyetli miktardaki eserleri beraberinde Konya’ya getirmiştir. Konya’da talim, tedrîs ve te’lif ile meşgul olmuş ve Konya’yı “Ekberiyye” denilen fikir akımının merkezi haline getirmiştir. Hocasının eserlerini okutmuş şerh etmiş ve pek çok talebeler yetiştirmiştir. Talebesi Müeyyedü’d-din Mahmud el-Cendî onun ölümü üzerine yazdığı mersiye de şöyle demektedir:[13]

“Dünya’nın halifesi ve insanlığın sözü, ma’na denizi, derin bilgilerin kaynağı göçtü”

“Şeyhu’l-İslam’ın ölümünden sonra olgunluk ve aydınlıktan eser kalmadı. Keşke o aramızdan ayrılmasaydı”

“Ondan sonra problemlerin çözücüsü, gerçekleri ortaya koyan kaldı mı?”

“Ondan başka karanlık vadileri sabah yıldızı gibi zirvede parlayıp ışık saçan var mı”

“Ey asrımızın şeyhi ve karanlık labirentlerde bize yol gösteren sana selâm olsun”

Bu gün Konya Yusufağa Kütüphanesi’nde Sadru’d-din Konevî’nin vakfı olan 168 kitap bulunmaktadır. Bu kitaplardan bir kısmı S. Konevî’nin ölümünden sonra onun kütüphanesine vakfedilen kitaplardır. Bizzat kendisinden intikal eden kitaplar da onun temellük imzası veya vakıf kaydı bulunmaktadır.[14] Konevî’ye ait olan bu kitapların pekçoğunun kıraat ve sema kayıtlarında, kenar notlarında hocalarının, yakınlarının, kendisinin ve talebelerinin el-yazıları bulunmaktadır.[15]

Tarih boyunca dönem dönem S. Konevî’nin koyduğu vakıf şartlarında da yer aldığı üzere yerine rehin konularak Konevî’nin bazı kitaplarının kütüphanesinden alınmış ve fakat bilemediğimiz sebeplerden dolayı yerine iade edilmemiş olduğu anlaşılmaktadır.[16] Sadru’d-din Konevî’nin bir çok kitapları bu şekilde zayi olmuştur. Meselâ İstanbul İslâmî Eserler Müzesi’ndeki “el-Futûhâtü’l-Mekkiye” nüshası vaktiyle Konya’da bulunuyordu. Muhtemelen iare yoluyla İstanbul’a götürülmüş geri iade edilmemiştir. Keza Mecdü’d-din İbnü’l-Esîr’in “Câmi‘u’l-usûl” adlı eserinin altı cildi Konya Yusufağa Kütüphanesinde olduğu halde bir cildi-ki müellif nüshasıdır-Konya İzzet Koyunoğlu Kütüphanesi’ndedir. Bu cild vaktiyle S. Konevî’nin Kütüphanesi’nde idi.

Sadru’d-din Konevî’nin damadı Afifü’d-din ve kızı Sekîne’ye intikal eden eserlerin izini sürmek mümkün olmamaktadır. S. Konevî ile Ahi Evren diye bilinen Hace Nasîrü’d-din Mahmud sürekli olarak birbirlerine mektuplar yazıyorlardı ve yazdıkları eserlerini birbirlerine gönderiyorlardı.[17] Ancak Ahi Evren Hace Nasiru’d-din Mahmud 1261 yılının Nisan ayında Kırşehir’de öldürülünce, eserleri takibata maruz kalmış ve büyük ölçüde imha edilmiştir. Bu yüzden bir çok eserleri kaybolmuş ve günümüze gelmemiştir. Günümüze gelenler de ancak tek nüsha veya iki nüsha olarak kütüphane izbelerinde tesadüfen günümüze gelebilmişlerdir.

Ahi Hace Nasiru’d-din’in bazı eserleri Sadru’d-din Konevî’nin terekesi olan kitaplar arasında bulunuyordu. Sonraki asırlarda Ahi Evren Hace Nasir’in eserlerini S.Konevî’nin kitapları arasında bulanlar, bu eserlerin ona ait olduğunu sanmışlar ve ona nisbet etmişlerdir. Bu iki bilge kişinin birbirlerine yazdıkları mektuplardan bu durumu öğrenmekteyiz. Bu yüzdendir ki, Ahi Hace Nasiru’d- din’in “Tabsiratü’l-Mübtedi ve Tezkiretü’l-Müntehi”, “Tuhfetü’ş-Şekür” ve “Metali’u’l-İman” gibi Farsça olan eserleri Osmanlı uleması tarafından Sadru’d-din Konevî’ye nisbet edilmiştir. Oysa iyi bilinen bir husustur ki, S.Konevî hiç Farsça eser kaleme almamıştır. Ahi Evren’in bu eserleri de S.Konevî’nin varislerinin elinde bulunuyordu. Araştırıcılar bu eserleri orada görme imkânını bulmuşlardır.

Prof. Dr. Mikâil BAYRAM

Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi / Türkiye

Alıntı Kaynağı: Türkler, Cilt: 7 Sayfa: 585


DİPNOTLAR
[1] Bu Vasiyet-nâme’nin pek çok el-yazması nüshaları var. Bunlardan birini Osman Nuri Ergin resim olarak yayınlamıştır. Bkz. Şarkiyat Mecmuası, İstanbul 1957, II, 82-83. Bir nüshasını da İ. Hakkı Konyalı Konya Tarihi’nde (Konya 1964, s. 496-498) gene resim olarak yayınlamıştır.
[2] Aslında Sadru’d-din Konevî vasiyetinde yer alan başka tavsiyelerine de uyulmamıştır. Meselâ: kabri üzerine kümbet gibi bir binanın yapılmamasını bildirdiği halde ölümünden çok sonra kabri üzerine kafesli bir yapı inşa edilmiştir. Zehebî (Tarihu İslâm, s. 93) Sadru’d-din Konevî’nin yakınlarına cenazesinin Şam’a götürülüp şeyhi İbnü’l-Arabî’nin yanına defnedilmesini vasiyet etmiş iken bu isteğinin yerine getirilmediğini bildirmektedir.
[3] Bkz. Burada levha: I.
[4] Bkz. Burada levha: II.
[5] Bkz. Burada Levha: III.
[6] Bkz. İ Hakkı Konyalı, Konya Tarihi, s. 501-503.
[7] Bkz. Levha: IV.
[8] Bez ü Rezm, İstanbul 1928, s. 384.
[9] Bu konuda geniş bilgi için bkz. Mikâil Bayram, “Sadru’d-din Konevî İle Ahi Evren Şeyh Nasirü’d-din’in Mektuplaşması”, S. Ü. Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Dergisi, Konya 1983, II, 51-73.
[10] M. Bayram, aynı makale, s. 53-54.
[11] Konya Mevlânâ Müzesi Kütüphanesi, nr. 1633.
[12] Bkz. Burada Levha: V.
[13] Bu mersiye Cendî’nin “Nafhatu’r-rûh ve tuhfetü’l-fütûh” adlı eserindedir. Bkz. Bursa Eski Eserler Kütüphanesi, Hüseyin çelebi kısmı. nr. 1183, yp. 120b. Devrin tarihçisi Kerimü’d-din Aksarayî (Musameretü’l-ahbâr, Ankara 1944, s. 119-120) bu mersiyeyi kitabına almıştır.
[14] Bkz. Levha: IV.
[15] Levha: IV-V.
[16] O dönemde böyle rehin koyarak kitap iare etmek yaygın olarak uygulanıyordu. Bu yolla kitaplar uzak yerlere götürülüyordu. Meselâ: Mevlânâ Müzesi Kütüphanesi’ndeki bir “Divân-ı Kebîr” nüshası rehin karşılığında iare edilerek Herat’a götürülmüştür. Kitap yıllarca orada kalmış, Heratlı ünlü yazar ve mutasavvıf Hüseyin Vâiz el-Kâşifî kitaba kenar notları yazmış ve sonuçta kitap tekrar Mevlânâ dergahına iade edilmiştir. Bkz. Divân-ı Kebîr, Mevlânâ Müzesi Kütüphanesi, nr. 67.
[17] Bkz. M. Bayram, “Sadru’d-din Konevî İle Ahi Evren Şeyh Nasirü’d-din’in Mektuplaşması”, S. Ü. Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Dergisi, II, 63-64.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
bıçak satın al