ESATLI KÖYÜ (ORDU-MESUDÎYE) KAYA ÜSTÜ RESİM VE YAZITLARI ÎLE BUNLARIN TARİHÎ ALT YAPISI

ESATLI KÖYÜ (ORDU-MESUDÎYE) KAYA ÜSTÜ RESİM VE YAZITLARI ÎLE BUNLARIN TARİHÎ ALT YAPISI

Giriş:

Ordu ili ve Yöresi Ağızları ve Ordu İli ve Yöresi Halk Kültürü adlı çalışmalarımı hazırlamak üzere 1994’te Ordu’da detaylı bir alan araştırmasına başlamış idim. Alan araştırmasına çıkmadan önce tarafımızdan Ordu ili ve çevresi hakkında çok yönlü bir kaynak araştırması yapılmıştı. Fakat alan araştırmasına başlayınca bölge hakkında okuduklarımızın çok yetersiz olduğu ortaya çıkmıştır. Zira gittiğimiz hemen her köyde yeni bir Türk kültürü unsuru ile karşılaşılmıştır. Bunlardan bir tanesi de Ordu ili Mesudiye ilçesine bağlı Esatlı köyünde tespit ettiğimiz kaya üstü resim ve yazılardır[1].

Kaya üstü resim ve yazılar daha önce bildiğim türden değil idi. İlk bakışta, Türklerden önce bu bölgede yaşamış bir medeniyetten kalmış olabileceği düşüncesi bizde daha hâkim idi. Ancak burada bulunan kitabelerdeki harflerin Orhun Yazıtları’ndaki harflerle % 80 oranında benzerlik göstermesi de gözden uzak tutulmaması gereken bir konu idi. Biz yıllarca burada bulunan her unsurun yani resim, damga ve yazıların tek tek üzerinde durduk. Burada bulunan resim ve figürleri dünya üzerinde bulunan benzerleri ile karşılaştırdık ve 10 yıl gibi uzun bir zaman içerisinde burada bulunan kitabeleri de çözdük. Bölgede ayrıca başka kitabeler de bulduk. Bunlardan Sinop Tersanesi giriş kapısında bulunan yazı, milattan önceki dönemlerin özelliklerini taşımaktadır. Giresun’da bulunan kitabe de Ordu Mesudiye’deki kitabelerle aynı alfabe ile yazılmıştır. Resim ve figürler ise Türk dünyası içerisinde çokça rastlanan ortak motiflerdir.

Mesudiye ilçesi Esatlı köyü kaya üstü resimleri, dünya üzerindeki benzerleri ile karşılaştırıldığında ve dahi yazıtlar, Türk dilinin gelişme seyri dikkate alınarak değerlendirildiğinde, MS I veya II. yüzyılları işaret etmektedir. Resim ve damgaların tamamı Türk kültürünün unsurlarıdır.

Aslında Mesudiye, Sinop, Giresun’da bulunan kitabe, resim ve figürler ile aynı özellikleri gösteren kitabe, resim ve figürlere Türkiye’nin hemen hemen her ilinde tarafımızdan rastlanmıştır.

Bu durumda dar anlamda Karadeniz Bölgesi, geniş anlamda ise Türkiye hakkında daha önce bildiğimiz tarihî ve etnik konularla ilgili bilgilerin tamamının yeniden gözden geçirilmesi gereği, kendiliğinden ortaya çıkmaktadır.

Konunun bir başka yönü ise hemen hemen bütün ülkeler, kaya üstü resim, figür ve yazıların araştırılması için enstitüler ve araştırma merkezleri kurmuşlardır. Şimdiye kadar yaptığımız araştırmalardan anladığımıza göre, kaya üstü kitabe, resim ve figürler konusunda dünyanın en zengin ülkelerinden birisi, belki de en zengini Türkiye’dir. Durum böyle iken bu konuda tek bir enstitü veya araştırma merkezinin kurulmaması gerçekten çok ilginçtir.

Biz bu çalışmamızda sadece ana hatlarıyla resim ve figürler üzerinde duracağız. Mesudiye Esatlı köyünde yer alan ve tarafımızca okunan kitabeler ile figürler konusunda hazırladığımız detaylı araştırmalar, daha sonra yayımlanacaktır.

1. Ordu İli Mesudiye İlçesi Esatlı Köyünün Konumu:

Ordu iline bağlı Mesudiye ilçesi, Karadeniz Bölgesi’nin Orta Karadeniz Bölümü’nde yer almaktadır. Köyün Ordu iline uzaklığı 122 km, Mesudiye’ye uzaklığı ise 7 km’dir. Tokat-Ordu karayolunun 5 km kadar güneyindedir. Konumu şöyledir: 40°25ı33u (40 derece 25 dakika 33 saniye) kuzey (enlemi) paraleli ile 37042ı37u (37 derece 42 dakika 37 saniye) doğu meridyeninin (boylamı) kesiştiği yerde bulunur. Güneyinde Türkköyü, Kışlacık ve Göçbeyi köyleri, kuzeyinde de Çaltepe ve Ilışar köyleri vardır.

Esatlı köyü, Türkiye’de, Anadolu yarımadasının kuzeyinde Orta Karadeniz Bölümü’nde kıyı dağları ile Kelkit vadisi arasında, Melet ırmağının bir kolu olan Akpınar deresi vasıtası ile kuzeye açılan vadilerinden biri üzerinde yer alır. Köy, Akpınar deresinin batı yakası üzerinde kurulmuş, birkaç mahalleden oluşan nispeten toplu bir yerleşmedir. Esatlı köyü aynı zamanda, orman açmaları ile oluşturulmuş kuru tarım alanlarından oluşan az eğimli yamaçlar üzerinde kurulmuş, kuzey-güney doğrultulu vadi sistemini takip eden bir yol boyu köyüdür. Denizden yüksekliği 1350 m olan köy, geniş yapraklı bitki örtüsüne sahiptir.

2. Kaya Üstü Resim, Figür (Petroglif) ve Yazıların Bulunduğu Alan:

Ordu ili Mesudiye ilçesine bağlı Esatlı köyünün güneyinde bulunan kaya üstü resimleri ve yazıtlar, burada bulunan resim ve kitabelerden anlaşıldığına göre, Gök Tanrı inancına bağlı Peçenek Türklerinden kalmıştır. Bunun en önemli delili, kaya üzerinde nakşedilmiş ongunlardır[2].

Gök Tanrı inancına bağlı Türkler; ayı, yerin sahibi ve koruyucusu kabul ediyorlardı. Bazı dağların tepelerine obo (oba) kuruyorlardı. Özellikle günahkâr kişiler, işleri ve sağlıkları iyi gitmeyenler, günahlarından arınmak, işlerini düzeltmek ve sağlıklarına kavuşmak için yüksek dağlardaki obalara kurban getiriyorlar, aya burada dua edip ve kurban sunuyorlardı[3]. Kurban sunulan hayvanların resimlerini de kayalara çiziyorlardı. Burada çizilen resimlerden anlaşıldığına göre kimisi atın, kimisi keçinin, kimisi sığırın, kimisi de geyiğin ruhundan medet ummuşlardır.

Esatlı köyünün güneyinde bulunan kaya üstü resimleri ve yazıtlar, çevreye hâkim yüksek bir noktadır. Resim ve yazıtlar, muhtemelen arazinin yüksekliği dikkate alınarak buraya nakşedilmiştir.

Mesudiye-001 Mesudiye-002

Resim ve yazıtlar, fotoğrafın ortalarında yer alan çıkıntı kayalıkların üzerindedir.

Kaya üstü resim ve yazıtların bulunduğu alana çok yakın yörelerde eski yerleşim merkezleri ve eski Türk mezar biçimi olan tümülüs de tespit edilmiştir. Burası, eski yerleşim yerleri ve tümülüs ilgili bilim dallarında çalışan bilim adamlarının ilgisini beklemektedir.

Esatlı köyünde yer alan yüksek kayaların kuzeye bakan bölümünde resim ve figür ile onlarca kitabe bulunmaktadır. Biz bu çalışmamızda sıra ile sadece resim ve figürler üzerinde duracağız.

3. Esatlı Köyü Yazıtlarında Bulunan Resim ve Figürler:

3.1.a. Geyik:

Esatlı köyü yazıtları arasında bulunan figürlerin en önemlilerinden birisi geyiktir. Geyik figürü, toz tabakası tarafından örtülmüş olduğu için 1994’te yaptığımız ilk incelemelerimizde tespit edilememişti. Daha sonraki araştırma ve incelemelerimizde fırça ile kayalar özenle süpürülmüştür. Süpürme sırasında ortaya çıkan figürlerden birisi de geyiktir.

Mesudiye-003

3.1. b. Türk Kültüründe Geyik:

Şimdiye kadar tespit edilen Türk karakterli kaya üstü resimlerde, en yaygın olarak karşılaştığımız figürün geyik olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Hatta geyik figürü, kaya üstü resimlerinin Türk karakterli olduğunu ortaya koyacak kadar da önemli bir unsurdur.

Geyik motifinin bu kadar yaygın olması, Türklerin yaşadığı hemen her yere resminin çizilmesinin elbette bir alt yapısı bulunmaktadır.

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 2 YORUM
  1. Necmettin Balcı dedi ki:

    Bana rahmetli Kâzım Mirşan’ın tesbitlerini hatırlattı:

    http://www.angelfire.com/tn3/tahir/trk90g.html

  2. Mehmet Bakır dedi ki:

    İnsanlığın derin serüvenine tarih denir. Tarihin tespiti ise, derin araştırmayı gerektirir!

BİR YORUM YAZ