AFGANİSTAN’DA ÇOK İŞİMİZ VAR

Ümit ÖZDAĞ

Yazarın şu ana kadar yazılmış 61 makalesi bulunuyor.

Umit_Ozdag042

Afganistan’da bir helikopter düşmesi sonucunda 12 askerimizin şehit olması üzerine Türk birliklerinin Afganistan’da bulunmasının ana muhalefet partisi ve bazı gazeteler tarafından rasyonelliği sorgulanmaya başladı.

Gerçekten Türk Ordusu Afganistan’da Amerikan işgal gücüne neden destek oluyor gibi bir soru sorarak, durumu kendimizce daha da netleştirmeye çalışabiliriz. Ancak hayat her zaman bu kadar net fotoğrafların çekilmesine izin vermez. Dünyanın çatısındaki ülke Afganistan ne kadar karışık ise bu ülke ile ilgili geliştirilen farklı ülkelerin politikaları da o kadar girift olabilir.

Sakarya Savaşı’nın hemen öncesinde Mustafa Kemal Paşa, Fevzi (Çakmak) Paşa’ya bir telgraf çekerek, ordu saflarından 20 seçkin subayı seçmesini ve bunları derhal Afgan Ordusunu yetiştirmek, mevcut Afgan hanına destek olmak amacı ile Afganistan’a yollamasını ister. Mustafa Kemal, bu subayların Afgan hanı İngiliz yanlısı politikalar izlemesi durumunda hanı devirerek, iktidara Türk yanlısı bir han getirmek için de hazırlıklı olmaları emri verir. (Atatürk’ün Milli Dış Politikası, Cilt 1 Belge, 53)

Anadolu Türklüğünün bir ölüm kalım savaşı verdiği bir dönemde Anadolu içlerinde emperyalizmin kiralık ordusu ile savaşırken, emperyalizm ile Hindukuş dağlarında savaşmaya hazırlanmaktır Mustafa Kemal’in yaptığı. Mustafa Kemal gibi eylemlerine asla duygusallık katmayan ve milletin kıt kaynaklarını büyük bir akılcılık ile değerlendiren önderin Afganistan’a biçtiği değer sadece bununla sınırlı değildir. Sakarya Savaşı öncesinde atılan bu adım, Afganistan’ı hem Sovyet hem İngiliz etkisinden kurtarmış ve uzun yıllar Türkiye’nin yanında tutmuştur. (Prof. Dr. Mehmet Saray, Afganistan ve Türkler, ASAM Yayınları, Ankara 2002)

Türkiye NATO’ya girdikten sonra da uzun yıllar Türkiye’nin özel Afganistan politikası devam etmiş, Afgan subayları Türkiye’de eğitilmeye devam edilmiştir. 1960’larda Afgan subaylarının Türkiye’ye ekonomik maliyetinin yüksek olduğunu dönemin Genelkurmay Başkanı Org. Cevdet Sunay’a ifade eden bir subaya Sunay’ın cevabı, “Afganistan Orta Asya’ya açılan kulağımızdır” cevabını vermiştir.

Türkiye’de eğitim alan bir kısım Afgan subayının Moskova’da Harp Akademisine gitmesi üzerine ABD/NATO, NATO-sırlarının SSCB’nin eline geçmesi korkusu ile-Türk Ordusu’nun Afgan subay eğitimine son vermesini sağlamışlardır. Bunun neticesinde Afgan Ordusu’nun komünistleşmesi ve SSCB’nin Afganistan’ı işgal sürecinin yolu açılmıştır.

Türkiye’nin Afganistan’a olan ilgisinin çok önemli bir nedeni de Afganistan’ın Güney Türkistan coğrafyasında olmasıdır. Afganistan’ın kuzeyi Özbek, Türkmen, Kırgız Türkleri’nin yoğun olarak yaşadığı bir bölgedir. 1990’larda General Dostum’un komutasında bu bölgede Türk dünyasının TSK’dan sonra en kalabalık ikinci Türk Ordusu kurulmuştur. Bu aşamada Türkiye bölgeye istihbarat unsurları ile derinlemesine nüfuz etmiştir. Afganistan’ın Taliban’ın eline geçmesi süreci Türkiye’yi rahatsız etmiştir. Çünkü Taliban Türkiye’nin dostlarını kendisine düşman saymıştır. Bundan Ankara’nın bazı süreçleri Pakistan ile doğru düzenleyememesinin de etkisi olabilir.

Öte yandan ABD ise Taliban’ın Afganistan’a huzur getireceğini, böylece Türkistan petrol ve doğal gazının Afganistan-Pakistan hattından Hint Okyanusuna indirilebileceği hesabı yapılmıştır. Türkiye, Taliban konusunda ABD’yi ne kadar uyardı ise de “bunlar iyi çocuklar” cevabını almıştır. 11 Eylül sonrasında ABD’nin Afganistan’ı işgali ile bu ülkede yeni bir dönem başlamıştır. 1990’larda istihbarat örgütleri ile Afganistan’a dönen Türkiye bu kez TSK ile Afganistan’a dönmüştür.

TSK, Afganistan’a 2000 civarında destek birlik niteliğinde bir güç yollamıştır. Bu birlik, Türkiye’nin Afgan halkı nezdindeki olağanüstü saygın imajının da etkisi ile halkla hiçbir NATO ordusunun kuramadığı iletişimi kurmuştur. Diğer ülkelerin askerleri Türk saygınlığından istifade etmek için Türk bayrağı taşımaktadır. Taliban da Afgan halkının bu saygısına itibar göstermiş ve Türk birlikleri Taliban tarafından hedef alınmamıştır.

Ankara açısından mesele Afganistan’da TSK’nın kalıp kalmayacağı değil, Türkiye’nin Afganistan’da etkisini ABD Ordusu’nun çekilmesinden sonra da nasıl kurumsallaştıracağıdır. Afganistan’ın istikrarı Batı Türkistan’ın istikrarı anlamına gelir. Batı Türkistan’ın istikrarı için ise Afganistan’ın kuzey yani Türk bölgesinin istikrar içinde olması gerekmektedir. Türkiye’nin bu konuda yapacağı çok şey vardır. Afganistan ile ilgilenen diğer ülkelerden farklı olarak emperyalist ve ırkçı yaklaşımları temsil etmeyen, bu ülkenin birlik ve demokratik gelişmesini dayatmacı olmayan bir anlayış ile destekleyen Türkiye’nin Afganistan’da yapacak çok şeyi vardır. Türkiye’nin nasıl Azerbaycansız Kafkasya politikası olmaz ise Afganistansız da Türkistan politikası olamaz. Sonuç olarak askerlerimiz Afganistan’da Amerikan menfaatleri için hayatlarını kaybetmediler. Geniş tarihsel çerçeveden bakıldığında çok daha anlamlı bir misyonun parçası olarak şehit oldular.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ