1914 NOEL ATEŞKESİ NEDEN ÖNEMLİDİR?

Kemal ÇİÇEK

Yazarın şu ana kadar yazılmış 46 makalesi bulunuyor.

Kemal_Cicek03

Birbiriyle kıyasıya savaşan Almanya ve Belçika askerleri 2014 Noel’inde herkesi şaşırtan bir işe imza attı. Hıristiyanlar için önemli olan Noel Günü ateşkes ilan etti. Esir ve cenazeler takas edildi. Düşman askerleri birbirlerine hediye verdi. Aralarında maç bile yaptı. Siyasetçiler ve komutanlar ateşkese çok kızdı. Ateşkesi duyurmaması için basına sansür konuldu.

Birinci Dünya Savaşı’nın ilk Noel haftasında Belçika cephesinde Alman ve İngiliz askerlerin Noel gecesini birlikte kutlamak için aldıkları ateşkes kararı, ülkemizde çok az bilinmektedir. Batı dünyasında 1914 Noel Ateşkesi sembolik bir barış anı olarak görülmektedir. İslam dünyasının bu olayı bilmemesi ve hatırlamaması da ayrıca önemlidir.

Birinci Dünya Savaşı sırasında yaşanan meşhur 1914 Noel Ateşkesi insanlık için önemli mesajlar içermektedir.

Irak ve Suriye’de bayramda bile savaş

Savaşın beşinci ayında gerçekleşen ve tarihin en ilginç olayları arasında anlatılan bu ateşkes, Hıristiyan dünyasında barışın daimi olması için ibretlik bir vaka olarak yıllardır anlatılmaktadır. İslam dünyasında, bilhassa Irak ve Suriye’de yıllardır süren iç savaşta kutsal ay ve günlerde dahi ateşkes sağlanamadığını ve tarafların birbirlerinin kutsallarına saldırıyı savaşın acımasız gerçeği olarak kanıksadıkları bir dönemde, bu sembolik olayın bilinmesinin önemli olduğunu düşünüyorum.

Cephedeki yıkım ve ölümler gizleniyordu

1914 yılının Temmuz ayında başlayan I. Dünya Savaşı yıl sonuna doğru şiddetini artırmış ve Osmanlı Devleti’nin de dahil olmasıyla çok daha geniş bir alana yayılmıştı. Dünya tarihinin gördüğü en korkunç ve yıkıcı bu savaşta Noel haftası gelip çatmıştı. Cephe gerisinde propaganda savaşları yürütülüyor, cephedeki yıkım ve ölümler toplumdan gizlenmeye çalışılıyordu. Orduya katılımı teşvik etmek için küçük zaferler basında abartılıyordu. Cephede birbirlerinin düşmanı askerler ise kutsal günleri insan olduklarını hatırlamak için birer fırsat olarak görüyorlardı.

Siyasileri ve komutanları bile şaşırtan iş yaptılar

Papa Noel haftası ateşkes istedi. Savaşan bütün devletler bu talebi reddetti. 1914 yılının son haftasında İngiliz ve Alman askerleri cephede siyasi liderlerini ve komutanlarını da şaşırtan bir şey yaptılar. Belçika cephesinde birbirlerine çok yakın siperlerde savaşan Alman ve İngiliz askerleri bir Noel arifesinde birbirlerine tebriklerini ilettiler. Bu jest hiç beklenmedik bir anda 100 bin askerin katıldığı gayri resmi bir Noel haftası ateşkesine dönüştü. Askerler silahlarını indirdiler, siperlerinden çıktılar, esir değişimi yaptılar, yiyeceklerini paylaştılar, karşılıklı hediyeleştiler.

Cenazeleri takas edip birlikte defnettiler

Sigara, tütün ve çikolata en revaçta olan hediyelerdi. Bir süre Noel şarkılarını beraber söylediler. Daha sonra cenazelerini takas ettiler ve hatta bazı yerlerde beraber defnettiler.

Cephede futbol maçı bile yaptılar

1914 Noel Barışı askerleri ziyadesiyle mutlu etti. Savaştan o kadar bıkmışlardı ki bazı cephelerde bir gün önce birbirine kurşun yağdıran askerler takım kurup, tarafsız bölgede futbol bile oynadılar. 1 Ocak 1915 tarihli The Times gazetesinin haberine göre Noel barışı esnasında Alman ve İngiliz askerleri takım kurup bir futbol maçı yapmışlardı. Tabii ki bu maç ülkeler için bir propaganda malzemesi oldu. İngiliz basını maçı 3-2 kazandıklarını iddia etti. Askerlerin sosyalleşmesine karşı olan komutanlar bir maç yapıldığını gizlemeye çalıştı. Kazanan taraf hakkında spekülasyonlar hâlâ sürse de, asker mektupları bir futbol maçı yapıldığı konusunda şüphe bırakmamaktadır.

Komutanlar ve politikacılar barışı hiç onaylamadı

1914 Noel Barışı siyasileri çok kızdırdı. Vatandaşlarını savaşa motive etmek ve asker toplamayı kolaylaştırmak için yaptıkları yalan dolu propagandaların etkisini yitirmesi, en çok korkulan şeydi. Komutanlar ise cephede askerleri tekrar savaşa ısındırmalarının zor olacağından şikâyetçiydiler. İngiltere’nin II. Ordu Başkomutanı General Sir Horace Smith Dorrien askerlik mesleğine yakışmayan davranışlardan kaçınılmasını emretti. İlginçtir ki Alman askerleri arasında açıkça ve sert bir şekilde ateşkese karşı çıkanlar arasında o sırada onbaşı rütbesindeki Adolf Hitler dikkat çekmişti.

Noel günü bombalanan Londra ve Berlin

Noel Barışı’nın insanları savaştan soğutacağını düşünen Alman ve İngiliz kurmayları harekete geçtiler. Halkların birbirlerine karşı nefret etmeleri ve savaşa katılmaları için bin türlü yalan propaganda yürüten Almanya ve İngiltere barış havasını dağıtmak için birbirlerinin başkentlerini ve donanmalarını bombaladılar. Her iki tarafın güdümlü basını da bu hava bombardımanlarını dine ve kutsal değerlere karşı barbar tarafın saldırısı olarak aktardı. Çifte standardı yansıtan bu haberlere en güzel örnek, Daily Telegraph gazetesidir. Aynı gazete Almanlar’ın saldırısını barbarlık, Cuxhaven limanında Alman donanmasına karşı 7 İngiliz uçağının aynı gün yaptığı bombardımanı ise “Cesur bir hava saldırısı” diye aktarıyordu.

1914 Noel Ateşkesi bir hafta gizli tutuldu

1914 yılı Noel’inde cephede askerler arasında yapılan ateşkes ve sonrasında yaşananlar devlet adamlarını şoke etmişti. Bu yüzden olayın duyulmaması için basına sansür uygulandı. İngiliz halkı Noel Ateşkesi’ni 31 Aralık günü New York Times’ın haberi ile duydu. Bunun üzerine İngiliz gazeteleri ateşkes hakkında çok sayıda askerlerin tanıklıklarına dayanan haberler yapmak zorunda kaldılar. Gazete editörleri bu ateşkesi “Kendisi sürpriz olan bir savaşın en önemli sürprizi” olarak okuyucularına sundular. Alman gazeteleri ise uzunca bir süre olayı haberleştirmediler. Sonrasında ise ateşkese katılan askerleri korkak ve hain ilan ettiler.

Savaşta “Yaşa ve yaşat” diyenlere hain denildi

1914 yılı Noel Ateşkesi’nin bir daha yaşanmaması için savaşan ülkeler ciddi önlemler aldılar. Noel gerekçesiyle her türlü sosyalleşme ve düşmanla yakınlaşma yasaklandı. Düşmana hoşgörü gösterenlerin hain ilan edilecekleri duyuruldu. Askerlerin cephede birbirlerine karşı daha acımasız olması için ülkeler kitle imha silahlarını, gaz bombalarını vs. cepheye sürdüler. Esir değişimini ertelediler. Önlemler işe yaradı. 1915 yılı Noel haftasında cephede birkaç küçük manganın birbirine karşılıklı jestleri dışında savaş bütün şiddetiyle sürdü. Ertesi yıllarda da Noel haftasında savaşa ara verilmedi. Bu yüzden 1914 Noel Barışı en ilginç ateşkeslerden biri olarak tarihe geçti.

Kalıcı barış için ibretlik bir olay

Birinci Dünya Savaşı’nın en ilginç ateşkesi olarak kayıtlara geçen “1914 Noel Ateşkesi” ülkemizde çok az bilinmektedir. Hâlbuki Belçika cephesinde Alman ve İngiliz askerler arasında yaşanan bu olay, Hıristiyan dünyasının birbirine karşı bir daha savaşmaması ve barışın kalıcı olması için ibretlik bir olay olarak nesilden nesle aktarılmaktadır.

Birinci Dünya Savaşı’nın unutulmayan maçı

Ateşkes sırasında İngiliz ve Alman askerler arasında yapılan futbol maçını hangi tarafın 3-2 kazandığı hâlâ bir muammadır. Tıpkı savaşın korkunç yüzünün gizlendiği gibi, basit bir futbol maçının sonucu da yüzyıldır açıklığa kavuşmamıştır. Ama futbolun savaşa tercih edildiği inkâr edilemez. Zira o meşhur Noel’de bir Alman bölüğünün İrlanda bölüğü ile maç için ateşkesi bir gün uzatma isteği hâlâ konuşulmaktadır.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ